$ DOLAR → Alış: 4,84 / Satış: 4,86
€ EURO → Alış: 5,68 / Satış: 5,70

Yangın Tesisatinda Dikkat Edilecek Hususlar

  • 06.04.2017
  • 241 kez okundu

Yangın Tesisatının Önemi ve Dikkat edilecek hususlar

Günümüzde yaşanan plansız kentleşmeyle artan büyük ticari ve endüstriyel yapılarda ve konutlarda yangın felaketiyle her geçen gün daha fazla karşılaşılmaktadır.

Buna ülkemizde uygulanan yasa, yönetmelik ve standartların eksikliği ile yapı teknolojisinde ki teknik uygulama ve denetimlerin yetersizliği eklenince durum daha da vahim bir hal almaktadır.    Yangından doğabilecek zararları önlemenin yolu, yangına neden olabilecek riskleri ortadan kaldırmaktır.  Yangın güvenlik önlemlerinin alınmasının yangın söndürmekten daha ekonomik olduğu gerçeği göz önüne alınırsa, bu konuda ilgili kesimlerin eğitilmesi ülke ekonomisi açısından önem arz etmektedir. Yangınların sayısının, yangınlardan oluşan zarar miktarının azaltılmasının başta gelen yolu kuşkusuz eğitimdir.

İlgili kişiler ve sektör çalışanlarına yangınları önleme ve müdahale şeklinin öğretilmesi ülkemizde önemli bir konu olarak ele alınmalıdır. Bazı yangınlarda yangın tesisatının istenen oranda etkili olmadığını görüyoruz. Bir binada yangın tesisatının mevcut olması yeterli değildir. Yangın tesisatının kullanılabilirliği de çok önemlidir.

Bu nedenle yangın tesisatının yapımı aşamasında pratik kullanılabilirliği, yangın anında yeterli basınç ve debide su verebilmesi dikkate alınmalıdır. Ayrıca yapımından sonrada düzenli olarak bakımlarının yapılması gerekir. Bu şartların yerine getirilmemesi yangın tesisatlarını etkisiz kılmaktadır. Bu modül sonunda elde edeceğiniz bilgi ve beceriler ile yangın tesisatı projelerini okuyabilecek ve yangın tesisatı uygulama alanında, sizin için gerekli olan temel bilgi ve becerilere sahip olacaksınız.

Yangın Tesisatının Önemi

Yangın nedir  ? yanıcı özellikteki katı, sıvı ve gaz haldeki maddelerin denetim dışı (kontrolsüz) yanmasıdır. Bir yangınla ne zaman nerede ve hangi şartlar altında karşılaşılacağını kestirmek mümkün değildir.

Bu yüzden tedbirli olmak gerekir. Yangından doğabilecek can kaybının yanı sıra zararları önlemenin veya azaltmanın en başta gelen yolu, yangına neden olacak faktörleri ortadan kaldırmak ve yangına hemen müdahale edebilecek tedbirleri almaktır.

Yapılan incelemelerde yangın güvenlik önlemleri ne kadar yetersiz ve kontrol mekanizması ne kadar yavaşsa, yangın sayısının ve yangından doğan zararların o oranda fazla olduğu görülmüştür. Yine yapılan incelemelere göre yangın güvenlik önemlerinin alınması, yangını söndürme işleminden ve yangının verdiği zararlardan daha ekonomiktir. Bir binayı yanmaz olarak inşa etmek mümkün değildir. O halde yapılacak en akıllıca iş onu güvenli hale getirmektir. Yangın tehlikesini mümkün olduğu kadar minimuma indirmek ve yangına çabuk müdahale etmek için daha binaların tasarımı döneminde bir dizi tedbirler düşünülmelidir.

Bu tedbirler, inşaat döneminde uygulanmalı ve işletme döneminde işlerliği sağlanmalıdır. Ülkemizde yangınlar daha çok ısıtma sistemlerinde, mutfaklarda ve aydınlatma sistemlerinde meydana gelmektedir. Yangın çıkmasının nedeni ise standartlara uygun cihaz kullanılmaması, bakım yetersizliği ve kullanıcı hatalarıdır. Yangının büyük çoğunluğu kullanıcı hatalarından ve insanların dikkatsizlik ve tedbirsizliğinden kaynaklanır.

Yangına ne kadar erken müdahale edilirse o kadar çabuk söndürülür ve yol açtığı hasar o denli az olur. Genellikle yangınların büyük boyutlara ulaşmasının en büyük nedeni geç fark edilmesi, dolayısıyla müdahalenin de geç olmasıdır. Yangının hemen fark edilmesi için sürekli olarak insanların gözetlemesi veya otomatik algılama sistemlerinin olması gerekir. Yangının belirtileri ısı, duman ve ışık radyasyonudur. Genellikle yangının haber alınması için bekçiler, detektörler (Isı, duman ışık radyasyonu) ve kamera sistemleri kullanılır.

Bir yanma olayının gerçekleşmesi için yanabilen madde, ısı ve oksijen olması gerekir. Bunlardan birinin eksikliği yanmanın olmaması demektir. Her yapıda yanabilen madde daima olacaktır. Havada ise oksijen vardır. Bu nedenle kontrolsüz yüksek bir ısı veya kıvılcım yangına sebep olabilir. Yanma sırasında yanabilen maddeleri suyla soğutmak gerekir. Soğutma yangının büyümesini önler. İşte bunun için binalara yangın tesisatı sistemleri kurulur. Yangın tesisatı itfaiye gelinceye kadar yangına müdahale etmek, küçük yangınları söndürmek ve itfaiye geldiğinde de ona yardımcı olacak imkânları sağlama görevi yapar.

Yapılar karmaşıklaştıkça yangına karşı koruyucu ve önleyici önlemlerin alınması gereği daha önem kazanmıştır. Söndürme işleminde su, köpük (Kimyasal ve mekanik köpük) , kuru toz, karbondioksit gazı gibi maddeler kullanılır. Su, ısıyı azaltarak yanma ortamını soğutur ve yangını söndürür. Buna karşın köpük, toz, karbondioksit gazı alevin üzerini bir battaniye gibi örterek oksijenle teması keser. Ancak bunları her türlü hava şartlarında kullanmak mümkün olmayacağı gibi yanıcı maddenin kütlesini soğutmayacaklarından bu örtü kalkınca yanmanın devam etmesi de mümkündür.

Yangın Tesisatı Çeşitleri

Yangın tesisatı kuru ve ıslak olmak üzere iki gruba ayrılır.

 Kuru Yangın Tesisatı

Yangın tesisatını oluşturan boruların içinde su olmayan; ancak yangın anında suyun verildiği tesisat çeşididir. Bu tesisat, içerisinde su bulunmayan bir su dağıtım sistemidir. Kuru yangın tesisatında kuru sistem vanasından tesisat uç noktasına kadar olan boru kısmı normal şartlarda basınçlı hava veya azot gazı ile doludur. Sistemde su yerine basınçlı gaz olması binayı su boşalmasından veya sızıntısından korumaktadır.

Kuru yangın tesisatı özellikle donma tehlikesi olan ve ısıtılmayan binalarda tercih edilir. Kuru yangın tesisatı en fazla 4830 m² alanı yangından koruyabilecek şekilde tasarlanır.

Kuru sistem otomatik yangın tesisatı

İtfaiye amaçlı kuru boru sistemi; bu sistemde devrede su yoktur. İtfaiye teşkilatı tarafından yapılan bağlantı ile su sağlanır. Sistem özellikle donma tehlikesi olan hacimlerde tercih edilir. Binaların üst katlarında ve itfaiye araçlarının giremeyeceği dar sokaklarda, kapalı çarşılarda ve yaygın alanlı binalarda kullanılır. Elle çalıştırılan kuru yangın tesisatı; boruların içinde su bulunmaz, yangın anında itfaiye bağlantı ağzından tesisata su basılır ve yangına müdahale edilmesi sağlanmış olur.

Bu sistem üzerinde bulunan bütün hortum bağlantıları itfaiyenin kullandığı standartlarda olmalıdır. Binalarda itfaiyenin hortum taşıyarak vakit kaybetmemesi için çıkış ağızları yanında en az 15 m uzunluğunda hortum bulundurulmalıdır.

Otomatik çalıştırılan kuru yangın tesisatı; bu tesisatta kuru sistem valfindan sprinkler (Serpiciler) başlıklarına kadar olan boru kısmı normal şartlarda basınçlı hava ile doludur. Yangın meydana geldiğinde açığa çıkan ısı sprinkler (Serpiciler) başlığındaki civanın genleşerek cam tüpünün patlaması ve başlıkların açılmasına, böylece basınçlı gazın boşalmasını sağlar.

Basıncın belli bir değere düşmesi ile kuru sprinkler valfi otomatik olarak açılır ve boruların içi su ile dolmaya başlar. Bu esnada su alarmı veya elektrikli basınç anahtarı elektrik alarmını çalıştırır. Su aktığı sürece alarm çalmaya devam eder. Tesisat su ile dolunca sprinklerden (Serpicilerden) yangın mahaline otomatik olarak su püskürtülmüş olur.

Otomatik kuru yangın tesisatını meydana getiren ana sistem parçaları çek-valf, kuru sistem valfı, sisteme en çok 30 dakikada normal hava basıncı sağlayabilecek kapasitede basınçlı hava kaynağı, sistem kapasitesi 1900 lt’yi geçtiğinde kullanılan akselatör, su motoru alarmı veya elektrik alarmı ile basınç ölçüm cihazları ve sprinkler başlıklarından oluşmaktadır.

Islak Yangın Tesisatı

İçinde basınçlı su ile dolu bir boru ağı kullanılarak tasarlanıp yapılan yangın tesisatıdır. Bu sistem donma tehlikesi olmayan mahallerde, yüksek yapılarda ve iç hacmi yaklaşık 4000 m²’yi geçen mahallerde tercih edilir.


Depolu Yangın Tesisatı

Şehir suyu basıncının yeterli olmadığı veya su kesintilerinin sık olduğu yerlerde depolu yangın tesisatı tercih edilir. Tesisata su hem üst depodan hem de ikili ağızdan basılabilmektedir. İkili ağızdan basılan su temiz olmayabilir.

Bu nedenle ikili ağızdan basılan suyun su tesisatına karışmasının önlenmesi gerekir. Depodan çıkış borusuna konan tersinmez vananın görevi karışma ihtimalini önlemektir.

Binaya yangın tesisatı için ayrı bir depo bağlanabileceği gibi hem yangın hem de kullanım suyu için ortak kullanılabilen bir depo bağlanabilir. Su deposunun alt yarısı yangın tesisatına ayrılmıştır. Su deposu hacmi hesaplanırken bu husus dikkate alınmalıdır.

Yangın söndürme sistemleri için ayrılmış bölüm başka amaçlar için kullanılmamalı; ayrılan su sadece söndürme sistemlerine hizmet verecek şekilde düzenlenmelidir. Yapıda söndürme sistemi olarak sadece yangın dolapları sistemi mevcut ise depo kapasitesi en az 200 litre debiyi 60 dakika süreyle karşılayacak şekilde olmalı ve 12 m³’ten küçük olmamalıdır.

Yapıda sprinkler sistemi (Otomatik söndürücüler) bulunması durumunda, su deposu kapasitesi yapının risk sınıfına bağlı olarak en az tabloda belirtilen süreyi sağlayabilecek kapasitede seçilmelidir. Sistemi meydana getiren ana parçalar kontrol vanası itfaiye bağlantısı, su akış indikatörü, ıslak alarm valfı ve sprinkler başlıklarıdır.

Şehir su basıncının yeterli olduğu yapılarda yangın tesisatı soğuk su tesisatına doğrudan bağlanır. Su borusuna ve yangın borusuna birer tersinmez vana konulması gereklidir. Yangın borusuna ayrıca açık durumda mühürlenmiş bir vana ve kolonun üzerine de bir havalık konulur. Otomatik havalık hem tesisatın tümü ile su dolmasını sağlar hem de suyun gerektiğinde (Bakım ve onarım için ) boşaltılmasına olanak sağlar.

Yangın tesisatına suyun doğrudan şehir şebekesinden ve ikili ağızdan verildiği durumlarda yapılacak bağlantı  yandaki Şekil ’de gösterilmiştir. Ancak ikili ağızdan itfaiye tarafından basılacak su temiz olmayabilir. İçme suyu ile yangın tesisatı suyunun karışmaması için çek-valf kullanılmalıdır.

Basınçlama Deposu İle ; Bu tür tesisatlarda yangın tesisatı besleme suyunu basınçlama deposundan alır. Kapalı bir depo içinde kullanıma hazır bekleyen suyun, hava ile itilerek basınçlandırılması tekniğidir. Depo ve su, basınçlı hava sistemi tarafından sürekli olarak basınçta tutulur. Böylece her an basınçlı su tesisatta hazır bulunur.

Yangın anında hava basıncı tarafından itilen su, depodaki su ve gaz basıncı bitene kadar sisteme su sağlar. Çok katlı binalarda oluşabilecek basınç dengesizliğini ortadan kaldırmak için basınç düşürme vanaları kullanılır. Alt katlarda su basıncı 7 bar ile sınırlandırılır. Üst katlarda minimum basınç 4 bar alındığında alt katlarda ve hidrofor çıkışında çok yüksek basınç değerlerine ulaşılır.

Bu basınç değerlerinde istenen çalışmanın elde edilmesi mümkün değildir. Yüksek basınçta hortumu kontrol edebilmek çok güçtür. Bu nedenle alt katlarda basınç 7 bar ile sınırlandırılır. Bunun için basınç düşürücüler kullanılır. Çok miktardaki suyun (50 m³’ten fazla) basınçlı kapta tutulmasındaki güçlük nedeniyle, yüksek kapasiteli su talepleri için uygun olmayan bir sistemdir. Yangın suyunun basınçlandırılmasında kullanılan en yaygın yöntem ise pompalı sistemlerdir.

Bu sistemde çalışmaya hazır bekleyen pompalar, yangın anında çalışmaya başlar. Depodan emilen suyu, depodaki su bitinceye kadar, mekanik olarak basınçlandırarak gerekli debi ve basınçta sistemin ihtiyacı olan suyu sağlar.

Sabit borulu sulu basınç bölgeli yangın söndürme sistemi

Yangın Tesisatlarının Döşenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar

1-  Yangın tesisatı su tesisatından ayrı olarak galvanizli ya da siyah çelik borular kullanılarak yapılır.

2- Boruların olabildiğince düz ve kısa olmasına özen gösterilir.

3- Yangın dolaplarının montajı için en kolay ulaşabilecek yerleri seçiniz. Genellikle merdiven boşlukları ve kapı girişleri uygun olur. Yangın dolaplarının kolana bağlantı borularını mümkün olduğunca kısa bağlanır.

4- Yangın kolonunun altında yangın tesisatını ayıran ve daima açık durumda kalması için mühürlenmiş bir vana ve bir tersinmez vana bulunmalıdır. Vana, açık olduğu kolayca görülsün diye yükselen milli türden seçilir ve ancak kumanda ettiği tesisat bölümü işe yaramaz hale geldiğinde ya da bakım ve onarım durumlarında kapatılabilir.

5- Tesisatın en üstünde de borulardaki havanın boşaltılmasını sağlayan bir otomatik havalık bulunmalıdır. Havalık gerektiğinde boruların boşaltılmasını da kolaylaştırır. Borular paslanmaya karşı korunmalıdır. Önce astar sonra koruyucu boyaların yapılması gerekir. Boru güzergâhı dış darbelere açık aşındırıcı etkilerin bulunduğu veya elektriksel tehlikelerin bulunduğu alanlardan geçmemelidir. Boru bağlantı biçimi bağlantı parçaları kullanılarak (fittings) dişli bağlantı, flanşlı bağlantı, kaynaklı bağlantı ya da kelepçeli yivli bağlantı çeşitleri kullanılarak yapılır.  Boru türü ve bağlantı biçimi ne olursa olsun standartların gerektirdiği işletme basıncına dayanıklı olmalıdır.

6- Borular hiçbir zaman kendi ağırlıklarını taşımamalıdır. Borular duvar, tavan, yapı taşıyıcı elemanlarına veya özel olarak yapılmış konsollara, boru askılarına, sehpalara veya kelepçeleri ile sabitlenir.

7-  Boruların içerisinde keten, inşaat artığı ve metal artıklarının kalmamasına dikkat edilir. Bu artıklar tesisatta tıkanıklıklara neden olabilir.

Tasarımı yapılıp projesi çizilmiş yangın tesisatının malzeme listesi proje üzerinden ölçülerin alınması suretiyle hazırlanır. Boru çapları ve metraj çıkarılıp listeye yazılır, yangın dolabı ve ekipmanları yangın dolabı sayısına göre listelenir. Tesisatta kullanılacak diğer donanım parçaları projeden alınarak listeye ilave edilir.

Yangın Boru Tesisatı Döşeme ; Boru tesisatı dağıtımı değişik biçimlerde yapılabilir. Hangi tür dağıtım yapılacağı, su beslemesinin yeri ve bina içindeki dolaşımı gibi konular göz önüne alınarak tespit edilir. Dağıtım yatay ve dikey olarak yapılabileceği gibi, ağaç dağılımlı veya döngülü olarak da yapılabilir.

Yangın tesisatı yapımında dikkat edilmesi gerekenler

  • Yangın borularını 50 mm çaptan küçük döşemeyiniz.
  •  Yangın tesisatını proje esaslarına göre döşeyiniz.
  •  Yangın dolabını kolay ulaşılabilir yerlere koyunuz. Genellikle merdiven boşlukları ve kapı girişleri uygun olur.
  •  Serpicileri eşit aralılarla gerekirse şaşırtma biçiminde takınız.
  • Boruları olabildiğince kısa ve düz döşeyiniz.
  •  Yangın borularını daima sıva üstünden çekiniz.
  •  Boru içinde keten, inşaat artığı ve metal artıklarının kalmamasına dikkat ediniz. Bunlar serpici çıkış ağızlarını kapatabilir.
  •  Yangın dolabını uygun yükseklikte ve duvar içine montaj ediniz

Yangın Hidrantı nedir  ? 

İtfaiyenin bağlantı yapması için bırakılan ağızlara yangın hidrantı denir. Bina dışına yerleştirilen hidrantlardan yangın anında, itfaiye araçlarına su ikmali yapılır veya hortum serilerek doğrudan yangına müdahale edilir.

Şehir suyu şebekesine veya büyük işletmelerde yangın pompası ile su depolarına bağlanır.

Yapıların yangından korunmasında, ilk müdahalede söndürülemeyen yangınlara dışarıdan müdahale edebilmek için mümkün olduğunca yapının veya binanın tüm çevresini kapsayacak şekilde tesis edilecek hidrant sistemi bünyesinde yerleştirilecek hidrantlar, itfaiye ve araçlarının kolay yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği şekilde düzenlenmelidir.

Yangın hidrantlarının esas itibariyle yer üstü ve yer altı olmak üzere iki tipi mevcuttur. Standartlara göre yangın hidrantlarının anma çapları 80, 100 ve 150 mm olarak gösterilmiştir.

Hidratlar arası uzaklık çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli bölgelerde 125 m ve az riskli bölgelerde 150 m alınmalıdır.

 

Elle Çalıştırılan Yangın Tesisatları

Elle çalıştırılan yangın tesisatı boruları, galvanizli demir veya dikişli siyah boru ile ve çapı en az 2” olacak şekilde döşenir. Boru bağlantı türü, boru çeşidine göre farklılık gösterir.

  • Genellikle boru bağlantıları;
  • Dişli bağlantı
  •  Kaynaklı bağlantı
  •  Flanşlı bağlantı
  • Kelepçeli bağlantı türlerinden birisi seçilerek yapılabilir.

Borular birleştirilmeden önce her türlü kir, pas ve imalat artıklarından arındırılmalı, temizlendikten sonra birleştirilmelidir. Dişli bağlantı sırasında kullanılan ara bağlantı parçalarının (Fittingslerin) sızdırmazlığının sağlanmasında keten, teflon veya sıvı conta kullanılır.

Yangın Dolaplarını Monte Etmek

Elle çalıştırılan yangın tesisatı, kolon ve branşman borularının döşenmesi

Elle çalıştırılan yangın tesisatlarında yangın dolapları kullanılır. Yangın dolabı en az 600x700x160 mm ebatlarındadır. İçinde bir yangın musluğu (Köşeli vana), 10 kgf/cm2 basınca dayanabilen keten hortum veya kauçuk esaslı lastik hortum, hortumun ucuna bağlanmış fıskiyesi (Lans) bulunan bir dolaptır. Hortum musluğa ve fıskiyeye sıkıca bağlanır.

Hortum dolap içerisindeki bir makaraya düzgün olarak sarılmış olabileceği gibi raf raf ya da rafların üzerine katlanmış olarak da konabilir. Burada önemli olan bir yangın anında fıskiye elle musluk açıldıktan sonra yangına koşulduğunda hortumun dolaşmadan açılabilmesidir. Hortumun boyu 10-30 m arasında değişebilir.  Fıskiye (Lans) genellikle alüminyum alaşımlardan yapılır ve 25, 50, 65 mm anma çaplarında olur.

Yangın dolapları mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına, kolayca görülebilecek ve ulaşabilecek şekilde yerleştirilmelidir. Yangın dolapları yangın anında katta bulunanlar veya olay yerine gelen itfaiyeciler tarafından kullanılır.

Değişik tip yangın dolapları mevcuttur. Vana kontrollü dolaplarda, yangın dolabında bulunan vananın açılması ile suyun devreyi beslemesi sağlanır. Normal durumda hortumda su yoktur. Genellikle keten bez hortumlu dolaplarda kullanılır.

Lans kontrollü dolaplarda hortumlar sürekli su ile dolu olduğundan kullanma bakımından daha kolaydır. Yuvarlak tip kauçuk esaslı hortumların ucunda bulunan lans açılarak yangına hemen müdahale edilir. Eğitilmiş personelin bulunmadığı yerler için çok uygundur. Son zamanlarda kolay ve çabuk kullanılabilirliği nedeniyle 1” çapındaki kauçuk hortumlu yangın dolapları tercih edilmektedir. Yangın dolapları her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde aralarındaki uzaklık 30 m’den fazla olmayacak şekilde düzenlenmelidir. Prensip olarak bir yangın dolabı diğerini koruyabilecek uzaklıkta olmalıdır.

Yangın dolapları, binaların yangından daha iyi korunmasını sağlayan otomatik sprinkler sistemlerine alternatif değildir. Önemli yapılarda her iki sistem bir birini tamamlar ve bir arada yapılmalıdır. Binanın sprinkler sistemi korunması ve katlara itfaiye ağzı bırakılması durumunda yangın dolapları arasındaki uzaklık 45 m’ye kadar çıkabilir.

Yangın Vanası, Hortum ve Lans Bağlantıları

Elle çalıştırılan yangın tesisatlarında yangın dolabı içerisine yangın vanası (Köşeli vana) takılır. Yangın vanaları hortum bağlanabilecek şekilde imal edilir. 10-30 m arasında ve 10 kgf/cm2 basınca dayanabilen keten hortum veya kauçuk esaslı hortum vanaya sıkıca bağlanır. Hortumun boşta kalan ucuna lans (Fıskiye) bağlanır.

Lans hortumun sonunda su akışını yönlendiren ve kontrol eden parçadır. Kullanıcının, hortumun ucundan suyun miktarının (Açma, kısma, kapama) ve suyun atım biçimini (Demet atım, püskürtme atım, konik püskürtme) ayarlanmasını sağlar. Tüm ayarlara sahip olan su püskürtücüleri hortumun gerektiğinde tek kişi tarafından kullanılması için kullanıcının en büyük yardımcısıdır.

 

Kaynak : megep.meb.gov.tr

► Yangın Tesisatinda Dikkat Edilecek Hususlar

Etiketler: / / / / / / / / /

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ